Het inzetten van AI-agents of agentic AI brengt dus aanzienlijke governance- en compliance-uitdagingen met zich mee. Waarom is dit nu relevant? Omdat organisaties nu al druk bezig zijn met allerlei toepassingen, zoals agents in customer service, agentic workflows en zelfs agentic commerce. Door de opkomst van toegankelijke tools zoals OpenClaw wordt het maken van agents bovendien steeds makkelijker. Is onze wetgeving wel voorbereid op een wereld waarin de handelingsvrijheid van AI zo snel groeit? Hebben we straks nog controle als agents onderling juridische afspraken maken? In dit artikel bespreken we de belangrijkste uitdagingen en geven we praktische tips.
AI-agents, Agentic AI en Internet of Agents in het kort
Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen een AI-agent, agentic AI en Internet of Agents.
- AI-agent (de digitale specialist): Een AI-agent voert meestal één afgebakende taak uit op basis van specifieke instructies. De agent handelt autonoom binnen een nauw gedefinieerd doel. Vergelijk het met een contentspecialist die één mailing schrijft en verzendt. De mens bepaalt de strategie; de agent voert de taak uit.
- Agentic AI (het zelfsturende marketingteam): Waar een losse agent een taak uitvoert, verwijst agentic AI naar een systeem dat zelfstandig de route naar een complex doel bepaalt. Hierbij opereren meerdere agents samen in een workflow, vergelijkbaar met een integraal marketingteam. De ene agent analyseert bijvoorbeeld de campagnedata, een ander past de advertentieteksten aan en een derde verdeelt het budget. Deze agents wisselen informatie uit en sturen de campagne autonoom bij.
- Internet of Agents (het ecosysteem van marktpartijen): Dit is de overtreffende trap: een netwerk waarin AI-agents van verschillende organisaties zelfstandig met elkaar samenwerken. Vergelijk het met de interactie tussen een adverteerder, mediabureau en uitgever, waarbij een ‘inkoop-agent’ direct onderhandelt met een ‘media-agent’ van een platform over advertentieruimte en prijzen, zonder dat er een mens aan te pas komt.
Hoe meer autonomie, hoe groter de mogelijke impact op organisaties en consumenten. Daarmee groeit ook de behoefte en noodzaak voor duidelijke regels. Hieronder gaan we dieper in op de juridische puzzel rondom contracten, de AVG en de AI Act.
1. AI Agents sluiten contracten: wat nu?
Jouw organisatie zet AI in om namens haar contracten te sluiten met consumenten. Misschien gaat het zelfs zo ver dat jouw AI-agent en de agent van een consument samen een contract sluiten. Het sluiten (en nakomen) van contracten gaat tussen personen niet altijd goed, vandaar dat er regels bestaan om te bepalen of en wie er aansprakelijk zou kunnen zijn. Hoe zit dat wanneer dit gebeurt met agents? Een Europees juridisch onderzoeksinstituut (European Law Institute) heeft een aantal beginselen en standaardbepalingen opgesteld rondom het contracteren door/met AI-agents.
Het belangrijkste daaruit is dat het gebruik van een agent geen invloed heeft op de geldigheid van een contract. De gedachte daarachter is dat een gebruiker altijd de opdracht geeft tot het sluiten van een contract en zich bewust is van de risico’s bij inzet van een agent.
Het consumentenrecht is dus van toepassing bij handel met consumenten, ongeacht het gebruik van een AI-agent. Een onderdeel van het consumentenrecht is de informatieplicht. Deze verplicht organisaties om de belangrijkste informatie bij een aankoop duidelijk te communiceren.Naast o.a. de prijs en specificaties, moet je bij gebruik van een AI-agent daar ook expliciet over communiceren. Dat moet op een technische manier (in metadata) of op een andere duidelijke en begrijpelijke wijze (bij het bestelproces in de tekst). Informeer je niet over het gebruik van de agent? Dan kan dit voor een consument een geldige reden zijn om het contract te beëindigen.
In de richtlijnen van het European Law Institute wordt bovendien duidelijk dat deze informatie ‘human-readable’ én ‘machine-readable’ moet zijn. Zo kan een AI-agent alle belangrijke informatie verwerken en een samenvatting aan de consument geven.
Het is natuurlijk nog maar de vraag hoe de richtlijnen van de ELI zich verhouden tot de eisen voor een rechtsgeldige overeenkomst in het Nederlands recht.
2. Zetten AI-agents jouw data wel AVG-proof in?
Dit artikel is exclusief beschikbaar voor DDMA-leden.
Wil je meer lezen over het verantwoord inzetten van AI-agents?
Log in of word lid om deze content te bekijken.
Een interessant onderwerp voor een event? Het Legal team van DDMA verzorgt presentaties over dit onderwerp. Mail naar legal@ddma.nl voor meer informatie of een aanvraag.
Isa Nieuwstad
Allisha Hosli
Ook interessant
DDMO 2026: AI verandert alles, mensen maken (nog) het verschil
The Experimentation Bottleneck Is Disappearing. What Happens Next?
