Overzicht Actueel

Reactie DDMA in FD op uitleg AP over gerechtvaardigd belang

privacy europa afbeelding

Het Financieele Dagblad besteedt vandaag aandacht aan de normuitleg van de Autoriteit Persoonsgegevens over het gerechtvaardigd belang. Aanleiding is het opiniestuk ‘Privacytoezichthouder neemt heel opmerkelijk afstand van marktwerking’ van Rob van Eijk en Gerrit-Jan Zwenne van de Universiteit Leiden. Ook DDMA werd gevraagd om een reactie.

In de normuitleg over het gerechtvaardigd belang zegt de AP dat commerciële belangen niet als gerechtvaardigd worden beschouwd voor het verwerken van gegevens. Dit betekent dat ondernemers, ondanks dat zij gebruikers goed hebben geïnformeerd en een opt-out hebben aangeboden, zonder toestemming geen gebruiksdata kunnen verwerken om de klantinteractie persoonlijker te maken of algoritmes kunnen trainen om diensten te verbeteren. Diana Janssen, directeur van DDMA, stelt daarom in het FD dat deze uitleg ‘een rem zet op de ontwikkeling en gebruiksvriendelijkheid van producten en diensten. Ondernemers worden hierdoor in het hart geraakt.’

Uitleg zorgt niet voor meer bescherming van de consument
DDMA is er daarnaast van overtuigd dat ook consumenten hier nadelige gevolgen van ondervinden. We hebben met de cookiebepaling immers gezien dat het vragen van toestemming helemaal niet zorgt voor meer bescherming van de consument. Sterker nog, het leidt vooral tot een slechte gebruikerservaring en toestemmingsmoeheid (consent fatigue). Door de grote hoeveelheid toestemmingsvragen zie je nu namelijk dat mensen alles achteloos wegklikken.

Organisaties hebben in de AVG de verantwoordelijkheid gekregen om zelf beslissingen te nemen en dat te kunnen aantonen aan de toezichthouder. De toezichthouder zou de uitkomst van deze belangenafweging tussen bedrijfsbelang en privacybelang moeten toetsen, in plaats van ervoor te zorgen dat bedrijven die afweging überhaupt niet meer maken, en de keuze (en verantwoordelijkheid) bij de consument neerleggen.

Gevolgen van uitleg AP voor ondernemers en consumenten
Voor DDMA is het uitgangspunt van datagebruik altijd dat zowel de ondernemer als de (potentiële) klant profiteert van de betere producten en diensten die voortkomen uit het gebruik van data. Hieronder een aantal voorbeelden die laten zien hoe de strenge uitleg over het gerechtvaardigd belang nadelige gevolgen heeft voor zowel ondernemers als consumenten:

  • Ondernemers besparen enorm veel kosten als ze gericht informatie kunnen sturen naar een specifieke doelgroep. De consument profiteert er op zijn beurt ook van, als hij op basis van data-analyse wordt uitgesloten van een bepaalde campagne, die voor hem geen relevante informatie bevat. Dit op basis van data-analyses uitsluiten van mensen voor wie bepaalde informatie niet relevant is, gebeurt over het algemeen op basis van het gerechtvaardigd belang.
  • Veel e-commerce-bedrijven sturen gepersonaliseerde nieuwsbrieven. Op basis van eerdere aankopen en klikgedrag kan de ondernemer inschatten dat deze klant jonge kinderen heeft. De jaarlijkse kerstnieuwsbrief wordt vervolgens met speciale aanbiedingen daarop afgestemd, met bijvoorbeeld kinderboeken en speelgoed en geen rollators en wandelstokken.
  • Luchtvaartmaatschappijen combineren bijvoorbeeld de woonplaats van een klant met gegevens over drukte, files en treinuitval. Op basis hiervan krijgt de klant een dag voor vertrek – ongevraagd, op basis van het gerechtvaardigd belang – een mail met daarin de aan te raden vertrektijd en een advies over het vervoer.
  • Het analyseren van gepseudonimiseerde gegevens van een grote groep klanten, zonder dat van tevoren het einddoel helemaal uitgestippeld is, speelt daarnaast een grote rol bij innovatie in het bedrijfsleven. Door bijvoorbeeld het analyseren van gebruiksdata kunnen allerlei inzichten en patronen duidelijk worden, die kunnen leiden tot totaal nieuwe producten en diensten. Als er gezorgd wordt voor passende privacywaarborgen kan dit plaatsvinden zonder dat de privacy van consumenten wordt aangetast, terwijl er mooie innovaties kunnen plaatsvinden die de consument uiteindelijk ook weer ten goede komen.

Lees hier het hele FD-artikel: ‘Toezichthouder gaat te ver met uitleg privacywet